ఆహార వృథా – ఆకలితో ఉన్న ప్రపంచానికి సవాలు
- ప్రతి మెతుకుకు విలువ తెలుసుకోవాలి
- పెరుగుతున్న ఆహార వృథాపై ఆందోళన
- ఆహార భద్రతకు పరిరక్షణే మార్గం
- సమాజం మొత్తం బాధ్యతగా తీసుకోవాల్సిన అంశం
సెప్టెంబర్‌ 28 (తెలంగాణ గర్జన): ప్రపంచవ్యాప్తంగా కోట్లాది మంది ప్రజలు ప్రతిరోజూ ఆకలితో బాధపడుతుండగా మరోవైపు భారీ స్థాయిలో ఆహారం వృథా అవుతుండటం ఆందోళన కలిగించే అంశంగా మారింది. ఆహారాన్ని ఉత్పత్తి చేయడానికి రైతులు పడే కష్టం, వినియోగంలో జరిగే నిర్లక్ష్యం మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసం ప్రపంచ దేశాలను ఆలోచనలో పడేస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబర్‌ 29న ఆహార వృథాపై అవగాహన అంతర్జాతీయ దినాన్ని నిర్వహిస్తూ ప్రజల్లో చైతన్యం కల్పించే ప్రయత్నం చేస్తున్నారు. ఆహారం కేవలం వస్తువు మాత్రమే కాదని, అది మనుగడకు ఆధారమనే సందేశాన్ని ఈ దినం గుర్తు చేస్తోంది. ప్రపంచ జనాభా పెరుగుతున్న కొద్దీ ఆహార అవసరాలు కూడా పెరుగుతున్నాయి. వ్యవసాయ భూములు తగ్గిపోతున్న పరిస్థితుల్లో రైతులు ఎన్నో ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంటూ ఆహార ధాన్యాలను ఉత్పత్తి చేస్తున్నారు. వర్షాభావం, వరదలు, వాతావరణ మార్పులు, పెరుగుతున్న సాగు ఖర్చులు వంటి సవాళ్లను అధిగమించి పంటలను పండిస్తున్నారు. అలాంటి పరిస్థితుల్లో ఉత్పత్తి అయిన ఆహారం వినియోగానికి ముందే లేదా వినియోగ సమయంలో వృథా కావడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ఇది రైతు శ్రమను అవమానించడమే కాకుండా దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థపై కూడా ప్రభావం చూపుతోంది.
గ్రామీణ ప్రాంతాల నుంచి పట్టణాల వరకు ఆహార వృథా వివిధ రూపాల్లో కనిపిస్తోంది. పంట కోత తర్వాత సరైన నిల్వ సౌకర్యాలు లేకపోవడం వల్ల గణనీయమైన పరిమాణంలో ధాన్యాలు పాడైపోతున్నాయి. రవాణా సమయంలో కూడా ఆహార పదార్థాలు నష్టపోతున్నాయి. మార్కెట్లలో విక్రయించలేక పండ్లు, కూరగాయలు చెత్తకుప్పల్లో చేరుతున్న ఘటనలు తరచూ కనిపిస్తున్నాయి. దీంతో ఉత్పత్తి చేసిన ఆహారంలో గణనీయమైన భాగం ప్రజలకు చేరకముందే వృథా అవుతోంది. ఇళ్లలో జరిగే ఆహార వృథా కూడా తక్కువేమీ కాదు. అవసరానికి మించి కొనుగోలు చేయడం, నిల్వలో నిర్లక్ష్యం, వండిన ఆహారాన్ని పూర్తిగా వినియోగించకపోవడం వంటి కారణాలతో ప్రతిరోజూ పెద్ద మొత్తంలో ఆహారం చెత్తబుట్టల్లో పడుతోంది. చాలా కుటుంబాలు ఆహారం విలువను పిల్లలకు వివరించడంలో విఫలమవుతున్నాయి. ఫలితంగా చిన్నప్పటి నుంచే ఆహారాన్ని నిర్లక్ష్యంగా చూసే అలవాటు పెరుగుతోంది. ఈ పరిస్థితి భవిష్యత్తులో మరింత పెద్ద సమస్యగా మారే అవకాశం ఉంది.
వివాహాలు, శుభకార్యాలు, విందు కార్యక్రమాలు ఆహార వృథాకు ప్రధాన కారణాలుగా నిలుస్తున్నాయి. అతిథుల సంఖ్య కంటే ఎక్కువగా వంటకాలు సిద్ధం చేయడం, అవసరానికి మించి వడ్డించడం, మిగిలిన ఆహారాన్ని సక్రమంగా వినియోగించకపోవడం వల్ల భారీ పరిమాణంలో ఆహారం వృథా అవుతోంది. కొన్ని సందర్భాల్లో వందలాది మందికి సరిపడే ఆహారం కార్యక్రమాలు ముగిసిన తర్వాత చెత్తకుప్పల్లో చేరుతోంది. ఇది సామాజిక బాధ్యత లేకపోవడానికి నిదర్శనంగా చెప్పవచ్చు. ఆహార వృథా పర్యావరణంపై కూడా తీవ్ర ప్రభావం చూపుతోంది. ఆహార ఉత్పత్తికి వినియోగించే నీరు, భూమి, విద్యుత్‌, ఇంధనం వంటి సహజ వనరులు కూడా వృథా అవుతున్నాయి. చెత్తకుప్పల్లో పడేసిన ఆహారం కుళ్లిపోవడం వల్ల హానికర వాయువులు విడుదలై వాతావరణ కాలుష్యానికి కారణమవుతోంది. ప్రపంచ ఉష్ణోగ్రతల పెరుగుదల, వాతావరణ మార్పుల సమస్యలను మరింత తీవ్రతరం చేయడంలో ఆహార వృథా కూడా ఒక కారణంగా మారిందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
ఆహార భద్రతను సాధించాలంటే ఆహార పరిరక్షణకు అత్యంత ప్రాధాన్యం ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉంది. ప్రపంచంలోని అనేక దేశాలు ఆహార వృథాను తగ్గించేందుకు ప్రత్యేక విధానాలు అమలు చేస్తున్నాయి. మిగిలిన ఆహారాన్ని సేకరించి అవసరమైన వారికి అందించే కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తున్నాయి. నిల్వ, రవాణా వ్యవస్థలను మెరుగుపరచడం ద్వారా పంట నష్టాలను తగ్గించే చర్యలు చేపడుతున్నాయి. ఇలాంటి కార్యక్రమాలు మరింత విస్తరించాల్సిన అవసరం ఉంది. విద్యాసంస్థలు కూడా ఆహార పరిరక్షణలో కీలక పాత్ర పోషించగలవు. చిన్న వయస్సు నుంచే విద్యార్థులకు ఆహారం విలువను తెలియజేయడం ద్వారా బాధ్యతాయుతమైన పౌరులను తీర్చిదిద్దవచ్చు. ప్రతి మెతుకు అన్నం వెనుక రైతు చెమట దాగి ఉందనే విషయాన్ని పిల్లలకు అర్థమయ్యేలా చెప్పాలి. ఆహారాన్ని వృథా చేయకుండా వినియోగించే అలవాటు పెంపొందిస్తే సమాజంలో సానుకూల మార్పు కనిపిస్తుంది.
ప్రభుత్వాలు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు, సామాజిక సంస్థలు కలిసి ప్రజల్లో విస్తృత అవగాహన కార్యక్రమాలు నిర్వహించాల్సిన అవసరం ఉంది. ఆహార వృథా వల్ల కలిగే నష్టాలను ప్రజలకు వివరించాలి. మిగిలిన ఆహారాన్ని అవసరమైన వారికి చేరవేసే వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయాలి. సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించి ఆహార పంపిణీ వ్యవస్థను మరింత సమర్థవంతంగా మార్చే దిశగా చర్యలు తీసుకోవాలి. ఆహార వృథాపై అవగాహన అంతర్జాతీయ దినం కేవలం ఒక దినోత్సవం మాత్రమే కాదు, ప్రతి మనిషి బాధ్యతను గుర్తు చేసే సందర్భం కూడా. మనం వృథా చేసే ఒక్క మెతుకు అన్నం కూడా ఎవరికో ఒకరికి ఆకలి తీర్చగలదు. ఆహారాన్ని గౌరవించడం, అవసరమైనంత మాత్రమే వినియోగించడం, మిగిలినదాన్ని సద్వినియోగం చేయడం ద్వారా ఆకలి రహిత సమాజ నిర్మాణానికి తోడ్పడవచ్చు. ప్రతి వ్యక్తి తన స్థాయిలో బాధ్యతగా వ్యవహరించినప్పుడే ఆహార వృథా తగ్గి భవిష్యత్తు తరాలకు సురక్షితమైన ప్రపంచాన్ని అందించగలుగుతాం.
